Những
tiêu cực trong việc đánh thuế thu nhập chuyển nhượng bất động sản có
thể xảy ra nếu Nhà nước không có những chế tài giám sát chặt chẽ.
Đó
là quan điểm của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam, đề cập đến
những vấn đề có thể nảy sinh khi quy định áp thuế thu nhập trong chuyển
nhượng bất động sản sẽ có hiệu lực từ ngày 26/9 tới.
Theo
ông Nam, nếu nói về mức thuế thì 25% cũng không phải là cao, bởi trước
đây chúng ta còn tính 28% trong thu nhập doanh nghiệp nói chung. Vấn đề
xác định lợi nhuận để đánh thuế mới là phức tạp. Trong điều kiện ngân
sách Nhà nước hạn hẹp và lợi nhuận kinh doanh bất động sản vẫn khá lớn,
việc huy động đóng góp của doanh nghiệp và cá nhân là cần thiết.
Có
nhiều ý kiến cho rằng, kinh doanh bất động sản đang ngày càng khó khăn,
thời gian quay vòng vốn chậm nên đánh thuế 25% sẽ khiến doanh nghiệp
không có lãi, thưa ông?
Vẫn
biết rằng, đây là loại thuế đánh vào lợi nhuận và trên thực tế lợi
nhuận cũng không đơn giản là lấy giá bán trừ giá mua mà bất kể doanh
nghiệp hay tư nhân đầu tư vào bất động sản cũng mất chi phí, lãi suất
vay vốn…
Tuy
nhiên, theo tôi mức 25% là hợp lý, thậm chí có nhiều ý kiến cho rằng
nên đánh mức cao hơn nữa, bởi về lý thuyết thì doanh nghiệp, cá nhân
kinh doanh bất động sản vẫn có lãi tới 75%.
Nhưng đối với những chuyển nhượng không có mục đích kinh doanh thì như thế vẫn là quá cao?
Tôi
cũng đã từng đề cập đến vấn đề này bởi đây là vấn đề khó. Hiện Nhà nước
chủ trương cho phép người dân lựa chọn một trong 2 cách nộp thuế, hoặc
là 2%/giá trị hợp đồng chuyển nhượng hoặc 25%/ phần chênh lệch giữa giá
gốc và giá bán. Tuy nhiên, theo tôi, trong trường hợp ở nước ta mua bán
không minh bạch, thanh toán bằng tiền mặt, chi phí không rõ ràng thì
tốt nhất thu theo doanh thu (2%), còn 2% đó cao hay thấp thì phải bàn
tiếp, có nghiên cứu thích hợp.
Trước
đây Bộ Xây dựng cũng đã từng đề nghị đánh thuế giao dịch mua đi bán lại
ở mức thấp nhằm khuyến khích doanh nghiệp và người dân giao dịch chính
thống.
Nhưng
hiện nay, hoạt động đầu tư kinh doanh, đầu cơ bất động sản đang ngày
càng tăng nên đó sẽ là nguồn thu lớn, ổn định và lâu dài của Nhà nước
nên cần phải đánh thuế ở mức có thể hạn chế đầu cơ, đồng thời điều tiết
thu nhập giữa người giàu và người nghèo. Còn giao dịch không có mục
đích đầu tư, kinh doanh nên đánh ở mức thấp.
Còn chuyện xác định lãi và chi phí như thế nào là vấn đề không hề đơn giản và có thể nảy sinh tiêu cực, thưa ông?
Tôi
cho rằng, doanh nghiệp thì khó làm sai lệch giá, nhưng giao dịch cá
nhân rất dễ nảy sinh tiêu cực vì chúng ta giao dịch tiền mặt. Ở các
nước người ta giao dịch 100% qua ngân hàng nên cá nhân cũng không khai
sai được.
Hiện
nay, nếu xác định qua giao dịch tiền mặt rất khó, nên phương án đánh
thuế giá trị sẽ hạn chế được tình trạng xin cho, nếu đánh trên lợi
nhuận thì có thể dễ dẫn đến tiêu cực. Chẳng hạn, nhân viên thuế có thể
đồng ý khoản này là chi phí, nhưng nếu “xin – cho” thì cũng cho nó
thành chi phí để được khấu trừ.
Còn khi điều tiết % giá trị chuyển nhượng nó chỉ có một mức nên không xin cho được.
Có
nhiều ý kiến cho rằng, chủ trương đánh thuế chuyển nhượng đối với cả
những hợp đồng góp vốn vô tình đã khuyến khích cho việc “bán nhà trên
giấy” phát triển?
Trước
hết cần khẳng định, việc thu thuế là không sai vì hoạt động góp vốn của
cá nhân thực chất là một hoạt động kinh doanh, khi chuyển nhượng lại
phần vốn góp có phát sinh lợi nhuận thì phải nộp thuế.
Bên
cạnh đó, hiện chúng ta quy định là tất cả các giao dịch bất động sản
của doanh nghiệp phải qua sàn nhằm đảm bảo lợi ích cho khách hàng. Tuy
nhiên, quy định này có một phần có thể chưa thỏa đáng đối với các doanh
nghiệp. Thứ nhất, họ làm dự án nên họ có đối tác chiến lược góp vốn là
hợp pháp và cần thiết.
Những người góp vốn được quyền ưu tiên mua bất động sản là chính đáng nhưng chúng ta vẫn bắt buộc bán qua sàn 100%.
Do
đó, có thể chúng tôi sẽ điều chỉnh theo hướng cho phép một tỷ lệ nào đó
50/50 hay 30/70 dành quyền chủ động trực tiếp cho nhà đầu tư có thể bán
trực tiếp không qua sàn, còn lại là phải bắt buộc qua sàn.
Vậy, theo ông, việc đánh thuế này có hạn chế được tình trạng đầu cơ nhà, đất không?
Để
hạn chế đầu cơ, chúng tôi đã có chủ trương đánh thuế lũy tiến trong quy
định của Luật thuế nhà, đất. Tuy nhiên, chúng tôi xác định đây là vấn
đề khá nhạy cảm và phức tạp, trong khi chúng ta chưa có nhiều kinh
nghiệm. Luật thuế này sẽ đụng chạm đến 100% người dân bởi ai cũng có
nhà đất.
Còn
việc áp thuế chuyển nhượng ở một mức độ nào đấy cũng góp phần hạn chế
đầu cơ, bởi nếu sau khi phải nộp thuế mà không có lãi nữa thì người ta
cũng không muốn đầu cơ làm gì.
|