Để được công chứng viên xác nhận những hợp đồng giao dịch, người dân phải chịu phí tăng nhiều lần - Ảnh: Chi Mai
Chúng tôi đồng tình với bài viết trên. Tuy nhiên, chuyện rắc rối không chỉ dừng lại ở đó.
Ngay từ Bộ luật dân sự (BLDS) năm 1995, các nhà làm
luật đã quy định hình thức đối với hợp đồng cho thuê nhà là phải được
lập thành văn bản, nếu thời hạn thuê từ sáu tháng trở lên thì phải có
chứng nhận của công chứng nhà nước hoặc chứng thực của UBND cấp có thẩm
quyền và phải đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Cho đến khi
BLDS 2005 ra đời, quy định nói trên cũng vẫn còn (điều 492).
Khó thực thi
Tuy nhiên trên thực tế, việc đăng ký hợp đồng thuê nhà
vẫn còn là chuyện quá “xa lạ” đối với những người trong cuộc do thiếu
hướng dẫn để thi hành. Cụ thể, thủ tục đăng ký và cơ quan có thẩm quyền
của Nhà nước về việc đăng ký không được tìm thấy trong các văn bản quy
phạm pháp luật.
Tại khoản 6, điều 93 Luật nhà ở (ban hành năm 2005) có
quy định người cho thuê nhà phải nộp bản sao hợp đồng thuê nhà cho UBND
cấp xã. Tuy nhiên, việc nộp bản sao như thế có được xem là đăng ký hợp
đồng hay không thì không có văn bản nào quy định.
Mãi tới ngày 10-12-2009, khi thông tư 17/2009/TT-BTNMT
có hiệu lực, thủ tục đăng ký, cơ quan tiếp nhận việc đăng ký đã được
ghi nhận tại điều 24. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền trong trường hợp
này là văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất, người đăng ký sẽ phải chuẩn
bị hồ sơ bao gồm: hợp đồng cho thuê nhà và giấy tờ chứng nhận quyền sở
hữu nhà. Nếu người cho thuê nhà không thực hiện thủ tục đăng ký như quy
định, hợp đồng cho thuê nhà sẽ có thể bị vô hiệu khi phát sinh tranh
chấp theo điều 134 BLDS.
Không ích lợi
Theo chúng tôi, không nên quy định việc công chứng là
bắt buộc, mà chỉ nên xem đó là loại dịch vụ pháp lý đặc biệt nhằm giúp
xác thực tính hợp pháp, tính có thực của một giao dịch dân sự cho các
bên. Nghĩa là nếu một trong các bên tự thấy không đủ khả năng hoặc thời
gian xem xét tính hợp pháp của giao dịch dân sự thì có thể thuê dịch vụ
công chứng làm thay.
Nhà nước nên tôn trọng và công nhận tất cả các hình
thức giao dịch dân sự do các bên lập (không cần phải có công chứng
chứng nhận), nếu nội dung các giao dịch này không trái với pháp luật.
Việc cho thuê nhà đơn thuần là một giao dịch dân sự,
vậy nên Nhà nước không cần thiết phải can thiệp quá nhiều và quá sâu.
Việc buộc công chứng và đăng ký hợp đồng thuê nhà đã làm quá trình cho
thuê nhà trở nên khá phức tạp, tốn kém tiền bạc và thời gian nhưng
không mang lại hiệu quả quản lý nhà nước cao.
BLDS nên sửa đổi lại hình thức hợp đồng cho thuê nhà
theo hướng chỉ cần bằng văn bản và đăng ký với cơ quan thuế là đủ. Quy
định như thế là bảo đảm về mặt quản lý nhà nước trong hoạt động cho
thuê nhà và tránh thất thu thuế.
