 | | Điểm ngập phát sinh ngay dãy “lô cốt” trên đường Điện Biên Phủ, Q.3, TP.HCM - Ảnh: T.T.D. |
Ngập nước đã trở thành căn bệnh kinh niên ở TP.HCM. Các cơ quan chức năng khi mổ xẻ nguyên nhân thường đổ lỗi do trời trong khi nhiều nhà khoa học kết luận do con người. Có thể thấy tình trạng ngập ở TP.HCM ngày một diễn biến phức tạp. Con số hàng ngàn tỉ đồng được cấp cho ngành thoát nước trong những năm qua tuy chưa ai kết luận là lãng phí nhưng rõ ràng những nỗ lực kiểu ngứa đâu gãi đó và không bắt trúng mạch căn bệnh ngập chẳng khác nào... đá ném ao bèo! Do trời? Không cần săm soi, mổ xẻ gì phức tạp, ngập đích thị là do... nước. Cách “bắt mạch” cực kỳ đơn giản này đã và đang được các cơ quan chức năng áp dụng để lý giải nguyên nhân của tình trạng nước ngập tràn lan. Trả lời chất vấn trước diễn đàn kỳ họp HĐND TP hồi giữa năm, ông Trần Quang Phượng - giám đốc Sở Giao thông vận tải - tiếp tục khẳng định tình trạng ngập hiện nay ở TP.HCM có ba nguyên nhân chính: ngập do mưa, do triều cường và do mưa kết hợp với triều cường. Kết quả quan trắc trong thời kỳ 2003-2007 cho thấy chỉ cần mưa trung bình 30-40mm đã bắt đầu gây ngập nhẹ tại một số điểm. Khi lượng mưa vượt trên 40mm là hệ thống cống thoát nước bị quá tải, đồng thời tạo ra những điểm ngập vừa và nặng cho khoảng 50% số điểm ngập hiện hữu. Những trận mưa có lượng mưa từ 80mm trở lên có thể khiến toàn bộ điểm ngập trên địa bàn TP bị ngập vừa đến ngập nặng. Tuy nhiên, từ đầu năm 2008 đến nay tại một số khu vực vẫn xảy ra ngập dù lượng mưa rất thấp. Đơn cử cơn mưa chiều và tối 10-8, tổng lượng mưa đo được cao nhất tại trạm Tân Sơn Hòa chỉ vỏn vẹn chưa đầy 11mm nhưng đã gây ra hai điểm ngập ở Q.12 (đường Nguyễn Văn Quá và ngã tư Ga) và bảy điểm ngập ở Q.Thủ Đức (tập trung ở khu vực xung quanh chợ Thủ Đức). Theo Trung tâm chống ngập, tình trạng ngập do triều tại các vùng trũng bắt đầu xuất hiện ở mức triều +1,0m trở lên. Các khu vực bị ảnh hưởng nặng của triều tập trung tại các quận huyện 2, 6, 7, 8, Bình Tân, Bình Thạnh, Bình Chánh, Thủ Đức… Thạc sĩ Hồ Long Phi, Đại học Bách khoa TP.HCM, cho biết hầu hết dự án thoát nước đã và đang triển khai đều tính toán mực nước chuẩn an toàn là +1,30m. Thế nhưng, số liệu đo đạc tại trạm Phú An trên sông Sài Gòn cho thấy chỉ trong năm 2007 có đến 40 lần nước triều chạm và vượt mực này, thậm chí có đến 12 lần con nước vượt qua vạch +1,40m. Thủ phạm: đô thị hóa! Đây là khẳng định của những nhà khoa học đã bỏ công nghiên cứu về thực trạng ngập nước ở TP.HCM trong nhiều năm qua. Theo các nhà khoa học, nói như Sở Giao thông vận tải rằng ngập do mưa, do triều hay do mưa kết hợp với triều đều không sai. Nhưng đây chỉ là biểu hiện bề nổi của vấn đề chứ không phải cái gốc gây nên ngập. Thạc sĩ Hồ Long Phi cho rằng hệ thống cống thoát nước cũ của TP trong những năm qua xuống cấp nghiêm trọng, trong khi những dự án cải tạo, thay thế lại không đáp ứng kịp nhu cầu thoát nước thực tế. Theo ông Phi, dân số của TP tăng nhanh trong vòng mười năm trở lại đây đồng nghĩa với lượng nước thải từ sản xuất, sinh hoạt cũng tăng tỉ lệ thuận. Tốc độ đô thị hóa quá nhanh khiến diện tích bề mặt bị bêtông hóa tăng lên làm mất khả năng thẩm thấu nước mưa qua đất. Rồi hàng ngàn hecta đất nông nghiệp, kênh rạch bị san lấp để làm công nghiệp đã cắt đường thoát nước tự nhiên. Những cao ốc mọc lên dày đặc và tình trạng khai thác nước ngầm quá mức đã tạo ra hiện tượng lún bề mặt khiến tình trạng ngập triều càng trở nên nghiêm trọng. Chưa kể, quá trình công nghiệp hóa biến TP thành một cái lò sinh nhiệt, một trong những “chất xúc tác” khiến tình hình mưa ở đô thị này ngày càng diễn biến bất thường. “Xâu tất cả những nguyên nhân đó lại, có thể khẳng định thủ phạm gây ngập trầm trọng ở TP.HCM hôm nay chính là quá trình đô thị hóa” - thạc sĩ Hồ Long Phi quả quyết. GS.TSKH Lê Huy Bá - viện trưởng Viện Khoa học công nghệ và môi trường, Đại học Công nghiệp TP.HCM - nói: “Ngập ở TP.HCM đã thành vấn nạn, càng chống thì càng ngập. Nguyên nhân chính là do công tác quản lý yếu kém, thiếu tầm nhìn và phản khoa học”. Theo GS Bá, những năm qua TP đã say sưa với việc đô thị hóa tới mức mất kiểm soát. Không phủ nhận Phú Mỹ Hưng là một điểm sáng về thiết kế đô thị nhưng việc “ăn theo” khu đô thị này để thừa thắng xông lên, biến cả một vùng đầm lầy chứa nước rộng lớn phía nam Sài Gòn thành một TP cao cấp, hiện đại là một quyết định chứa đựng nhiều hệ quả khó lường. Theo Báo Tuổi Trẻ |
